Ze smutkiem zawiadamiamy o śmierci

Naszego bliskiego i zasłużonego Kolegi

JANUSZA GOSZTOWTTA

Honorowego Członka Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego

Wieloletniego Skarbnika Oddziału w Olsztynie

Rodzinie i Bliskim składamy wyrazy żalu i głębokiego współczucia

Zarząd, koleżanki i koledzy z Oddziału P.T.Z. w Olsztynie.

Wigilia 2017

Dnia 16 grudnia 2017 r. odbyło się tradycyjne spotkanie wigilijne w Jełmuniu.  
Był to czas na podzielenie się opłatkiem, wzajemne składanie życzeń, wspólny poczęstunek przy wigilijnym stole oraz obdarowanie wszystkich przybyłych podarunkami. 
Tradycja to coś, co trzyma nas razem, sprawia, że czujemy się jedną wielką rodziną ziemiańską kultywującą  dawne obyczaje naszych przodków. 

Pałace i Dwory Warmii i Mazur-wycieczka 2017.08.26

Podczas kolejnej wycieczki odwiedziliśmy pałace w Warlitach Małych, Drulitach, Pazortach i Drynkach.

WARLITY MAŁE

Na brzegu jeziora pobudowano niewielki pałac, otoczony parkiem. W 1930 roku majątek podzielono na 9 części, a w pałacu za­mieszkały dwie rodziny, inne zajęły dworskie budynki gospodarcze. Po drugiej wojnie światowej opuszczone gospodarstwa zajęli polscy osadnicy z okolic Dłutowa. Brak odpowiedniego właściciela spowodował dewastację parku i pałacu. Kilka lat temu ostatnią rodzinę z pałacu przeniesiono do Olsztyn­ka.
W roku 2005 Ireneusz i Edyta Kostrzewowie spod Warszawy wymarzyli sobie, że urządzą swój drugi dom w zabytkowym pałacu z dala od stolicy. Wybór padł na Warmię i Mazury, gdzie zniszczonych obiektów tego typu nie brakuje. Pochód wojsk radzieckich w 1945 roku sprawił, że wiele pięknych pruskich dworków zostało wówczas niemal całkowicie zniszczonych. A jeśli przetrwały, były potem grabione i niszczone przez przesiedleńców lub popadały w ruinę pod niewystarczającą opieką nowych właścicieli, najczęściej Państwowych Gospodarstw Rolnych. Brak troskliwego gospodarza w wielu przypadkach spowodował nawet większe szkody niż wcześniej Armia Czerwona.
Klasycystyczny pałac w Warlitach Małych, wsi na zachód od Olsztynka, zaledwie 2 km od drogi nr 7 w kierunku Warszawy. Powstał w drugiej połowie XIX wieku. Najpierw należał do Wilhelma von Weitzla, potem przeszedł w ręce Paula Schumanna. Jeszcze w latach 30. XX wieku ich majątek został rozparcelowany, a po wojnie zamieszkali w nim polscy osadnicy. Od tego czasu budynek nie był poddawany remontom i stopniowo ulegał dewastacji. Po roku 2000 stał się własnością prywatnych osób, które jednak szybko zdecydowały się go sprzedać.
 Remont pałacu Państwa Kostrzewów trwał blisko 10 lat i pochłonął kilka milionów złotych.

 Otwarcie pensjonatu w pałacu Kostrzewów było planowane na wiosnę 2017 roku. Ale właściciele zamiast się cieszyć, że po tylu latach swój plan doprowadzili do szczęśliwego finału, mówią o katastrofie, która się zbliża. Najpierw dotarła do nich wiadomość, że Włosi zrezygnowali z budowy hotelu i ponad 1 tys. hektarów ziemi sprzedali rolnikowi z Mazowsza. - Potem w maju dowiedzieliśmy się, że burmistrz odstąpił od przygotowywanego od prawie ośmiu lat projektu planu zagospodarowania, który miał pomóc w rozwoju turystyki w tym rejonie - opowiada Edyta Kostrzewa. - Na dodatek nowy właściciel gruntów kupionych od Włochów zamierza uruchomić tutaj potężną fermę drobiu.

 DRULITY

 Pałac w Drulitach (Pałac rodziny Krahmer) (Gutshaus Draulitten) – pałac wraz z zespołem parkowym i zabudowaniami gospodarczymi znajdujący się we wsi Drulity w gminie Pasłęk w powiecie Elbląskim w  woj. warmińsko-mazurskie Wybudowany w 1853 w stylu neoklasycystycznym jako siedziba pruskiej rodziny Krahmer.

 Pałac położony jest we wsi Drulity około 15 km na południe od Pasłęka 35 km na południowy wschód od Elbląga i 43 km na pólnocny zachód od Ostródy. Znajduje się przy lokalnej drodze łączącej drogę wojewódzką nr 526 z drogą krajową nr 7 na odcinku Ostróda- Elbląg. W pobliżu, około 2 km na zachód, znajduje się Kanał Elbląski.

 Drulity, jako wieś pojawiają się w dokumentach pod nazwami Drwythen, Traulitte oraz Draulitten już w średniowieczu, a już 23 czerwca 1435 Wielki Mistrz Krzyżacki Paul von Russdorff z nadaje osadzie Draulitten akt lokacyjny osadzając tu na 18 łanach Jakuba von Pynnaw

 Następnie, jedne źródła podają, iż w XVI wieku cała wieś należała do księcia Albrechta, a inne, z 1531, iż jako dobra rycerskie są własnością Christoffa von Woygena. Po nim, od 1535, na około 100 lat, stają się dobrami lennymi Georga von Schwertwitza i jego rodziny, do których należą także pobliskie Kwitajny i Barzyna. W 1543 same dobra Drulity, na które składają się wsie Czarna Góra, Rydzówka, Pólko, Dargowo i Talpity, mają powierzchnię 19 łanów. W połowie XVII wieku cały majątek przejął inny znaczący w regionie posiadacz ziemski Zygmunt von Wallenrodt, którego rodzina zarządzała nim do 1730 roku. W latach 1787- 1818 Drulity należały do Georga von Haake ze starego brandenburskiego rodu, który ożeniony z Henriettą z rodu von Bodeck, zarządzał także majątkiem i pałacem w Barzynie. W 1818 von Haake sprzedał majątek Drulity, wraz z Tumpitami, Adolfowi von Besserowi, który z kolei odsprzedał je w 1851 Jurgenowi Krahmerowi, którego to rodzina pozostała zarządcą pałacu do 1945 r.

Odrestaurowane wnętrza pałacu.

Z polecenia Jurgena w 1853 w Drulitach wzniesiono, służący za rodzinną rezydencję, późnoklasycystyczny pałac, otoczony wzorowanym na parku Lintropa w Berlinie, założeniu parkowym i krajobrazowym. W podobnym czasie co pałac wzniesiono także liczne zabudowania folwarczne obszernego rodzinnego majątku, który w 1922, gdy właścicielem i zarządcą był dr prawa Robert Krahmer, liczył 449 ha ziemi, w tym 211 ha ziemi ornej, 100 ha łąk, 82 ha pastwisk i 40 ha lasów. Zajmował się głównie uprawą (zbóż i kartofli) oraz hodowlą krów, owiec rasy Merynos oraz rasowych koni, których według spisu było około 65, z czego 30- 40 sprzedawano rocznie na potrzeby wojska. 17 maja 1935 roku Drulity wraz z folwarkiem Tumpity liczyły 234 mieszkańców. Ostatnim prawnym właścicielem majątku był Hans Werner Krahmer, który jednak na stałe mieszkał we Frakfurcie nad Menem, a w jego imieniu rozległymi dobrami zarządzał Edward Otto. 21 stycznia 1945 z Drulit, przed zbliżającą się ofensywą armii radzieckiej, uciekli wszyscy mieszkańcy wraz z ukrywającymi się tam innymi uciekinierami z różnych  części Prus Wschodnich.Uciekinierom drogę ucieczki do stacji kolejowej odcięły radzieckie czołgi, które 23 stycznia zajęły wieś.
Sam pałac wojnę przetrwał w dobrym stanie, a jego wnętrza wciąż mieściły bogatą kolekcję sztuki, m.in. portrety dawnych członków rodziny oraz kolekcję starych mebli. Po 1945 majątek, który przeszedł w ręce administracji polskiej, upaństwowiono i przekazano w zarząd Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu. Do lat 90. dyrekcja PGR-u dbała o obiekt i przeprowadzała w nim niezbędne konserwacje i remonty. Obecnie obiekt jest wyremontowany i jest własnością prywatną osoby fizycznej.

 Po wypiciu kawy udamy się w dalszą podróż.

 Zespół pałacowo- parkowo- folwarczny w Drulitach składa się z budynku pałacu, otaczającego go parku krajobrazowego oraz licznych zabudowań gospodarczo- inwentarskich.

Sam pałac w stylu neoklasycystycznym założony został na planie klasycznego prostokąta z fasadą skierowaną w kierunku północnym. Korpus główny budynku nakryty jest dachem mansardowym z licznymi lukarnami. Po obu stronach siedmioosiowych elewacji- północnej i południowej, znajdują się kryte dachem siodłowym  trzyosiowe ryzality, które zwieńczone są trójkątnym naczółkiem z owalnym oknem u szczytu. Budowla jest podpiwniczona, posiada użytkowe poddasze a na większości swojej długości ma formę jednokondygnacyjną. Dodatkowo pałac, od strony frontowej- północnej, posiada honorowy podjazd i czterokolumnowy portyk na którym znajduje się balkon.
Wnętrza są dwutraktowe, a główny hall znajduje się od strony podjazdu, gdzie też znajduje się wejście do wnętrz. Dodatkowo posiada on wydzielone filarowymi arkadami dwa pomniejsze pomieszczenia, z których znajdujące się po prawej stronie mieści schody prowadzące na piętro a po lewej przejście do salonu umiejscowionego na osi ogrodowej.
Pałac otacza stare XIX wieczne założenie parkowe i krajobrazowe, gdzie znajduje się obszerny staw. Na skraju przylegającego do pałacowego parku- lasu, w kierunku pochylni w Buczyńcu, znajdują się pozostałości po kaplicy i cmentarzu dworskim.
Na terenie kompleksu pałacowego zachował się także układ folwarczny z licznymi starymi budynkami gospodarczymi obsługującymi dawny folwark. Jeden z nich-czworak mieszkalny, w okresie powojennym został przebudowany na kaplicę.

 PAZORTY

 Pałac wybudowany na terenie wsi Pazorty (niem. Posorten), nad jezioremo tej samej nazwie, w otoczeniu parku i zabudowań gospodarczych. Wieś położona jest w powiecie iławskim w gminie Zalewo (6 km na północny-wschód od miasta). 

 Znajdujący się tu majątek ziemski do połowy XIX wieku pełnił funkcję folwarku pomocniczego dóbr z siedzibą w Małdytach. W 1845 roku posiadłość została zakupiona przez Carla Schäfera, który przybył tu z Saksonii. Jego rodzina mieszkała w Pozorach do 1945 roku. Pierwszy dwór, o którym istnieją informacje spłonął w 1913 roku. W 1924 roku zakończono budowę rezydencji, która zachowała się do dnia dzisiejszego. Pod koniec lat 90-tych XX wieku w obiekcie przeprowadzono kapitalny remont. Od połowy 2004 roku działa tu pensjonat

 W pałacu zjedliśmy obiad.

 Budynek wzniesiony został na planie zbliżonym do kwadratu. Jest to obiekt murowany z cegły, otynkowany, dwukondygnacjowy, podpiwniczony i z użytkowym poddaszem. Nakryto go dachem czterospadowym. Od frontu znajduje się główne wejście, do którego wiodą szerokie schody z betonowymi kulami u podstaw, od strony jeziora – murowana weranda i taras. W bocznej elewacji znajduje się parterowy, wieloboczny wykusz. Otwory okienne i drzwiowe udekorowane zostały tynkowanymi obwódkami. We wnętrzach zachował się oryginalny układ pomieszczeń, a także wystrój: boazerie, fragmenty pierwotnych dekoracji malarskich, elementy stałego wyposażenia. W otoczeniu dworu znajdują się pozostałości dawnego parku, a także zabudowań gospodarczych. Przy drodze do majątku usytuowany jest dawny cmentarz, na którym pochowani są członkowie rodziny Schäfer i pracownicy majątk

 DRYNKI

Dwór zbudowany w okresie międzywojennym dla Otto Jahra.

Obecnie własność prywatna w fazie remontu.

 Sam dwór wzniesiony z czerwonej cegły, dwukondygnacjowy, na planie kwadratu, z wieżą w narożu od strony wjazdu i trójbocznym ryzalitem od strony podwórza gospodarczego, drobno przeszklona weranda szerokości elewacji.

 Budynek usytuowany z otwarciem widokowym na jezioro, na stoku łagodnie opadającym ku brzegowi.

A na deser tort serowy w czekoladzie. 

 W okolicy park z zachowanymi okazami jesionów, buków czerwonych. 

 

 Brzegi jeziora zostały mocno zeszpecone wbudowanymi na jego terenie pawilonami kolonialnymi i domkami letniskowymi.

Zachował się cmentarz rodowy, dawniej zdewastowany i zaniedbany, obecnie dzięki dbałości o historie i tradycje nowych właścicieli, odnawiany.

Spotkanie Świętojańskie 2017

Swiętojańskie Spotkanie miało miejsce w dniu 24 czerwca 2017 roku w gościnnym dworze w Jełmuniu. 

Spotkanie przebiegało w miłej i serdecznej atmosferze. Jak zwykle właścicielka dworu zapewniła nam wiele atrakcji nie tylko kulinarnych.

Spotkanie opłatkowe 17.12.2016 rok.

W dniu 17 grudnia 2016 roku w gościnnym dworze w Jełmuniu odbyło się doroczne spotkanie opłatkowe Olsztyńskiego Oddziaału Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego

Spotkanie stało się okazją do wspólnego przeżywania wyjątkowego nastroju Świąt Bożego Narodzenia o co zadbała właścicielka Dworu w Jełmuniu stwarzając niepowtarzalny klimat.

Wycieczka 27.08.2016 rok.

Pan Ryszard Pilachowski obecny włściciel zamku opowiadał nam historie związane z zamkiem.
Pierwszy zamek krzyżacki w Przezmarku został wzniesiony z drewna w II połowie XIII w. Wznoszenie nowego, tym razem z cegły, zainicjował komtur dzierzgoński Luter z Brunszwiku, pełniący równocześnie obowiązki wielkiego szatnego zakonu. Obiekt stanął na miejscu dawnego grodu pruskiego; prace trwały od 1316 do 1331. Początkowo na zamku rezydował prokurator krzyżacki, następnie obiekt stał się siedzibą wójta. Chociaż zamek położony był w bardzo dogodnym do obrony miejscu, w 1410 został przejęty bez walki przez wojsko Władysława Jagiełły, by już rok później wrócić do Krzyżaków na mocy I pokoju toruńskiego (1411). W 1414 obiekt został ponownie zdobyty przez wojska polskie i poważnie zniszczony, jednak wrócił do zakonu, który – wobec doszczętnego zniszczenia pobliskiej warowni dzierzgońskiej – dokonał poważnej rozbudowy i wzmocnienia zamku. W 1437 zamek stał się siedzibą komtura, przeniesiono również do niego sąd ziemski. Mimo tego zamek został zdobyty przez mieszczan z Elbląga w czasie wojny trzynastoletniej, po czym odbity przez Krzyżaków, a następnie oblegany przez wojska polskie. Udało im się jednak zdobyć tylko obszar przedzamcza.

 Widok z wieży zamkowej

 Widok z wieży zamkowej 

Począwszy od 1508 zamek znajdował się w rękach biskupów pomezańskich, a od 1521 w rękach prywatnych rodzin von Egmon i von Werdte^[2]. W związku z tym w latach 80. XVI wieku przeszedł kolejną przebudowę, która miała uczynić z niego rezydencję w miejsce budowli typowo obronnej. W 1626 właściciele Przezmarka poparli Szwedów i kilkakrotnie udostępnili im zamek w celu zaopatrywania w żywność. W czasie potopu szwedzkiego podupadły budynek stał się stałą kwaterą szwedzką. Przez cały XVIII i XIX wiek obiekt, chociaż mieścił Urząd Ziemski, był poważnie zaniedbany, a proces jego popadania w ruinę został przypieczętowany, gdy pod koniec XVIII stulecia rozpoczęto rozbiórkę murów w celu pozyskania budulca na folwark i zbór ewangelicki. W roku 1935 podjęto nieukończone prace konserwatorskie oraz porządkowanie ruin. Z kolei w 1958 wieża i zachowane obiekty na przedzamczu zostały zaadaptowane na ośrodek wczasowy (wzniesiono wówczas zespół drewnianych domków turystycznych). Obecnie zamek jest w rękach prywatnych, na jego terenie rozpoczęły się prace renowacyjne i częściowa odbudowa. Obiekt jest udostępniany turystom.

Pierwotny wjazd do zamku prowadził przez przedbramie, dziś całkowicie zniszczone. Prowadziło ono na przedzamcze, na którym wznosiła się zachowana do dnia dzisiejszego, wzniesiona na prostokątnym planie wieża (35 metrów wysokości) oraz zespół budynków gospodarskich (zachowanych w ruinie). Wieża zamkowa pełniła zarówno funkcje obronne i sygnalizacyjne, typowe dla zamków krzyżackich, jak również więzienne (piwnice). Na przedzamczu znajdowała się jeszcze jedna, cylindryczna wieża.
Na teren głównego zamku prowadził dodatkowy most zwodzony ponad mokrą fosą (obecnie wysuszona). Zamek główny był czworobokiem o wymiarach 47 metrów na 73 metry, otoczonym dwiema liniami murów obronnych. Podstawowym komponentem tej części założenia był początkowo dwukondygnacyjny, zamieszkiwany przez rycerzy budynek z kapitularzem i kaplicą, w późniejszym okresie istnienia obiektu rozbudowany. Budynek ten łączył się z wieżą pełniącą funkcje sanitarne, wieżą obronną oraz wieżą-skarbcem. Z wymienionych baszt do dnia dzisiejszego zachował się jedynie fragment tej ostatniej. Pozostały również niewielkie fragmenty murów zewnętrznych oraz zarys położonej w skrzydle wschodnim sali opartej na granitowych filarach. Czytelny jest też zarys bramy wjazdowej.

Muzeum Tradycji Szlacheckiej w Waplewie Wielkim

 

Muzeum Tradycji Szlacheckiej – mieści się w zespole pałacowo-parkowym w Waplewie Wielkim, w powiecie sztumskim, w gminie Stary Targ. Stanowi oddział Muzeum Narodowego w Gdańsku.
Majątek Waplewo Wielkie do końca XVI wieku był częścią dóbr rycerskich. Następnie przeszedł w ręce polskich rodów szlacheckich: Niemojewskich, Zawadzkich, Chełstowskich, Bagniewskich i Sierakowskich. Od 1759 roku Waplewem władała zasłużona dla kultury polskiej na Powiślu rodzina Sierakowskich.

 Ostatnim właścicielem był Stanisław hrabia Ogończyk-Sierakowski, ożeniony z Heleną z książąt Lubomirskich. Od 1933 roku majątkiem, z wyłączeniem pałacu i parku, władał Zbigniew Donimirski herbu Brochwicz, syn Kazimierza Donimirskiego z Małych Ramz.

Za czasów hr. Sierakowskich w majątku istniała biblioteka tworzona od XVIII w., zawierająca około 11 tys. tomów. Wnętrze dworu zdobiło około 400 obrazów takich malarzy jak: Tycjan, Peter Paul Rubens, Albrecht Dürer, Aleksander Orłowski, Franciszek Smuglewicz, Andrzej Stech oraz gdańskich artystów Meyerheimów.

W 2011 muzeum przejęło na własność również nieruchomości folwarczne. Poza pałacem, parkiem ze stawem oraz folwarkiem w skład zespołu wchodzi również wybudowany w latach 1933-1937 dom Zbigniewa Donimirskiego. W 2012-2015 zajmujący ponad 20 ha zespół pałacowy poddano rewaloryzacji, której koszt wyniósł ponad 8 mln zł

W latach trzydziestych dobra dworu zostały rozparcelowane przez władze niemieckie, część zbiorów trafiła do Gdańska. Pod koniec wojny zbiory zostały rozproszone i w większości zaginęły. Ocalałe kilka procent znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Gdańsku oraz Bibliotece PAN w Gdańsku.

 Po wojnie majątek przeszedł w ręce PGR, przekształconego następnie w Państwowy Ośrodek Hodowli Zarodowej. Pod koniec l. 70. XX wieku cały obiekt wpisano do rejestru zabytków. Od listopada 2006 roku obiekt jest w posiadaniu Muzeum Narodowego w Gdańsku, które stworzyło tam oprócz Muzeum Tradycji Szlacheckiej, Pomorski Ośrodek Kontaktów z Polonią. W 2010 muzeum zwiedziło ponad 4,6 tys. osób.

Po wycieczce obiad zjedliśmy w Restauracji Smakosz w Sztumie.

Czerwiec 2016 rok.

 W czerwcu 2016 roku odbyło się spotkanie integracyjne w Dawidowym dworze.

 Obiekt Dwór Dawidy usytuowany jest w Pasłęku w województwie warmińsko-mazurskim, 32 km od Krynicy Morskiej.